Project Description
FOFA CREATIVE WORK EP.15
ผลงาน “Urban Squirrel Shelter”
อาจารย์กิติคุณ วรสรธร
ภาควิชาการออกแบบทัศนศิลป์ คณะศิลปกรรมศาสตร์
* แก่นของทฤษฎีเครือข่าย-ผู้กระทำ (Actor-Network Theory) ของ Bruno Latour คือการมองว่าสรรพสิ่งในโลกเชื่อมโยงกันเป็นเครือข่ายความสัมพันธ์อันซับซ้อน ซึ่งทุกองค์ประกอบในเครือข่ายนี้ล้วนมีสถานะเป็น “ผู้กระทำ” (Actors) ที่สามารถสร้างผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงต่อองค์ประกอบอื่น ๆ ในเครือข่ายนั้นได้ มนุษย์จึงไม่ใช่ผู้สร้างการเปลี่ยนแปลงเพียงอย่างเดียว แต่องค์ประกอบทุกชิ้นย่อมมีผลสืบเนื่อง ทฤษฎีของ Bruno Latour ได้นำไปสู่แนวคิดการออกแบบในยุคต่อมา เช่น “การออกแบบโดยไม่ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง” (Non-human Centered Design)
* การออกแบบโดยไม่ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง (Non-human Centered Design) เป็นแนวคิดที่พัฒนาโดย Kelvin Godee และ Simon Wijrdeman สาระสำคัญของแนวคิดนี้คือการที่มนุษย์ควรให้ความสนใจและให้คุณค่าต่อสภาพแวดล้อมทั้งที่เป็นสิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิต ควบคู่ไปกับการออกแบบ นี่คือการเปลี่ยนมุมมองจากการออกแบบที่ยึด “มนุษย์เป็นศูนย์กลาง”
* บนพื้นฐานของแนวคิดนี้ ผู้ออกแบบจึงเชื่อว่า ชุมชนและเมืองที่มนุษย์อาศัยอยู่ไม่ได้ประกอบด้วยแค่มนุษย์ แต่เป็นระบบนิเวศและสภาพแวดล้อมสำหรับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ที่อาศัยอยู่ในเมืองด้วย มนุษย์จึงควรเริ่มต้นที่จะรักษาความสัมพันธ์เชิงบวกกับทุกสิ่งในระบบ แม้ว่าสิ่งนั้นจะเป็นเพียงสิ่งเล็ก ๆ ก็ตาม หากมนุษย์ทำงานออกแบบที่สร้างมูลค่าและคุณประโยชน์ให้กับสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ ผลดีที่ตามมาก็จะย้อนกลับมาสู่สภาพแวดล้อมของมนุษย์ในอนาคต
* “ที่พักพิงกระรอกเมือง” เป็นการหาความเป็นไปได้ในการออกแบบที่พักพิงบนพื้นฐานของแนวคิด เครือข่ายความสัมพันธ์ (Web of Relations) และ การออกแบบที่ไม่ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง (Non-human Design) ซึ่งเป็นงานออกแบบที่เน้นกระรอกเมืองที่อาศัยอยู่บนต้นไม้ในพื้นที่ป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร
* โจทย์ของผู้ออกแบบในงานนี้คือการออกแบบที่พักพิงที่มีฟังก์ชันบังแดดและกันฝน เพื่อทดแทนโพรงธรรมชาติของต้นไม้ใหญ่ซึ่งมีจำนวนต่ำในเขตเมือง และสามารถใช้เป็นจุดให้อาหารได้ด้วย ซึ่งจะเป็นการสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนเมืองกับกระรอก ในส่วนนี้ ผู้ออกแบบได้คัดเลือก สักหลาด (Felt) ที่ทำจากเส้นใยรีไซเคิลมาเป็นวัสดุหลักในการออกแบบ วัสดุถูกเคลือบด้วย ขี้ผึ้งถั่วเหลือง (Soy Wax) ทำให้มีคุณสมบัติกันน้ำและสามารถควบคุมอุณหภูมิใต้ที่พักพิงได้อย่างมีประสิทธิภาพ
* นอกจากนี้ ผู้ออกแบบยังคำนึงถึงการเลือกรูปทรง โดยออกแบบรูปลักษณ์ที่เหมาะสมกับต้นไม้ที่นำไปติดตั้ง ศิลปะเฉพาะที่ (Site-Specific Art) ของรูปทรงจะต้องผสานรวมเข้ากับต้นไม้ โดยไม่รบกวนธรรมชาติ หรือส่งผลกระทบต่อทัศนียภาพของมนุษย์ สัตว์ และไม่ทำลายลำต้นของต้นไม้ โดยใช้ลำต้นของต้นไม้เป็นส่วนหนึ่งของผนังที่พักพิง และใช้โครงสร้างที่ได้แรงบันดาลใจจากเถาวัลย์และไม้เลื้อย ซึ่งนอกจากจะได้โครงสร้างที่ต่างกันตามต้นไม้แล้ว ยังสามารถระบายอากาศได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วย
* สนใจผลงานสามารถติดต่อได้ที่
งานวิจัยและนวัตกรรมการศึกษา คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
http://fofa.swu.ac.th FB : คณะศิลปกรรมศาสตร์ มศว : FOFA HOUSE : FOFA Friends Instagram : fofahouse.swu : fofafriends.swu Youtube: คณะศิลปกรรมศาสตร์ มศว Tel. 02-260-0123 ------------------------------- #ชุมชนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ศิลปกรรมเพื่อสังคม #LifelongArtsLearningCommunityforSociety #ศิลปกรรมศาสตร์มศว #ออกแบบผลิตภัณฑ์มศว #fofaSWU #ProductDesignSwu #มศว #swu https://www.youtube.com/watch?v=tqn3eofmo6w